Chính vì thế nhiều người lạm dụng hoặc không tuân theo chỉ định của thầy thuốc đã để lại một số hậu quả xấu, đáng lưu ý nhất là gây suy tuyến thượng thận.
Vai trò của tuyến thượng thận
Thượng thận là tuyến nội tiết nhỏ nằm ngay phía trên hai quả thận. Mỗi tuyến thượng thận gồm có hai phần, đó là phần tủy (bên trong) tiết ra các hormon catecholamin có tác dụng duy trì mức áp huyết và nhịp tim, phần vỏ (bên ngoài) tiết ra các hormon corticosteroid, những hormon này có vai trò rất quan yếu đối với sự sống của thân chúng ta.
Khi tuyến thượng thận bị suy, có tức là tuyến sản xuất quá ít cortisol, thỉnh thoảng là cả aldosterol dẫn đến rối loạn các quá trình chuyển hóa trong cơ thể, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của người bệnh, thậm chí gây tử vong.
Suy tuyến thượng thận dẫn đến rối loạn các quá trình chuyển hóa trong thân.
căn do gây suy tuyến thượng thận:
nguyên cớ ngay tại tuyến thượng thận: Khi vỏ thượng thận bị phá hủy nên chi chẳng thể sản xuất đủ hormon theo nhu cầu của thân, trong đó phải kể đến bệnh tự miễn, sau đó là nhiễm lao hoặc nhiễm vi khuẩn khác hoặc do di căn của ung thư ở một bộ phận khác tới thượng thận hoặc do chảy máu tuyến thượng thận với nhiều lý do khác nhau...
nguyên do ngoài tuyến thượng thận: Thường do tuyến yên bị tổn thương nên sản xuất ACTH bị giảm (ACTH là tên viết tắt của hormon kích vỏ thượng thận -adrenocorticotropic hormon, bài xuất ra các glucocorticoid), hậu quả là hoạt động của tuyến thượng thận cũng bị giảm mặc dù nó không hề bị tổn thương.
Một căn nguyên suy tuyến thượng thận hay gặp là do dùng quá nhiều hoặc dùng kéo dài, liều cao hoặc do lạm dụng thuốc corticoid (như prednisolon, dexamethason, solu - medrol...) để điều trị các bệnh mãn tính như thấp khớp, hen, Lupus, viêm da dị ứng (mề đay, chàm...)... không theo đúng chỉ định của bác sĩ. Đây là một nguyên do khá phổ biến ở nước ta trong tuổi trước đây và bây chừ, gặp nhiều ở các bệnh nhân nữ lớn tuổi, không tường hoặc hiểu sai về tác dụng của corticoid khi bị đau khớp, đau thắt lưng đã tự mua thuốc để điều trị kéo dài, đặc biệt không hiểu được tác dụng phụ nhưng rất hiểm (suy tuyến thượng thận) của corticoid.
Corticoid gây suy tuyến thượng thận như thế nào?
Một người bệnh khi dùng quá nhiều corticoid sẽ ức chế các hoạt động của tuyến thượng thận (làm giảm hoặc ngưng sản xuất corticoid) và khi ngừng uống thuốc corticoid, có khả năng mất bình phục sản thi bằng lái a1 xuất corticoid của tuyến thượng thận để trở về hoạt động thường ngày. Đặc biệt, nếu người bệnh đồng thời gặp phải stress mạnh về ý thức hoặc thể xác (chấn thương, giải phẫu...) thì sẽ rất hiểm nguy cho tính mạng.
diễn đạt của suy tuyến thượng thận do corticoid: Khi đang dùng corticoid liều cao, kéo dài và ngừng thuốc hoặc giảm liều đột ngột bệnh nhân sẽ thấy mệt mỏi, khó chịu, chán ăn, đau cơ, nhức đầu, bong vảy da, thậm chí có sốt. Nếu bệnh nhân bị thương tổn tuyến thượng thận cấp với các triệu chứng nặng, xuất hiện đột ngột như đau bụng, đau lưng, đau chân, nôn và tiêu chảy nhiều gây mất nước nặng; hạ huyết áp (thậm chí áp huyết không đo được). Người bệnh có thể lơ mơ, thậm chí có thể hôn mê (lúc này, cần phải đưa người bệnh tới bệnh viện ngay để được cấp cứu kịp thời).
Lời khuyên của thầy thuốc
Corticoid là con dao hai lưỡi: Dùng đúng sẽ rất có hiệu quả trong điều trị. Nhưng khi sử dụng sai, đặc biệt là lạm dụng, kéo dài, liều cao có thể đưa đến nhiều tác dụng không mong muốn như tăng cân (do giữ nước), xuất huyết tiêu hóa, loãng xương (giòn xương), đặc biệt hiểm là gây suy tuyến thượng, đó là cơ quan sản xuất ra corticoid tự nhiên vô cùng cấp thiết cho cơ thể chúng ta.
do vậy, để tránh tác dụng phụ của corticoid người bệnh không được dùng một cách cực, không tự động mua để sử dụng cho bản thân mình hoặc dùng cho người thân; không nghe theo sự mách bảo của người không có chuyên môn hoặc người tường ít về thuốc corticoid tham mưu hoặc bán thuốc corticoid cho mình. Những người bán thuốc cho người bệnh, không được vì lợi nhuận mà bán thuốc corticoid tứ tung cho người mua.
BS. Bùi Mai Hương
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét