Đề thi do Vua ra. Bài làm của các thí sinh đều bàn bạc những vấn đề lớn, ở tầm Quốc gia. Rồi căn cứ kết quả của cuộc thi mà chọn ra những Ông Trạng, Ông Nghè, rồi tùy theo tuấn kiệt của từng người mà bổ nhậm các chức sắc.
hiện thời, ví chúng ta cũng tuyển chọn những người tài để bổ dụng chức phận cán bộ bằng các cuộc thi như thế. Đề thi cũng là những vấn đề vĩ mô ở tầm Quốc gia. Ví như làm thế nào để chống được tham những. Giải pháp xóa ùn tắc và hạn chế tai nạn giao thông. Những kế sách chấn hưng tổ quốc. Bảo vệ vẹn tròn chủ quyền bờ cõi. Giải quyết những vấn đề phức tạp ở biển Đông. Rồi đối nội, đối ngoại…Bằng cách làm cổ xưa như trái đất ấy, biết đâu, chúng ta sẽ tìm được rất nhiều người tài vẫn còn lẩn khuất ở trong dân.
Ngày xưa thường tuyển người tài bằng các cuộc thi. Đề thi do Vua ra, thường đề nghị luận bàn những vấn đề lớn, ở tầm Quốc gia. Trong ảnh là kỳ thi Hương ở Nam Định năm 1897.
Đọc và nghe đến đây, chắc bạn sẽ mỉm cười. Cái lão này cám hấp thật! Thời công nghệ hiện đại, sao lại còn lọ mọ như thế. Ngày xưa thi rồi mới cử. giờ, ta cứ cử rồi mới thi. Cứ đảm đương công việc đã. Rồi phổ cập Thạc sĩ, tấn sĩ. Có người, một năm, vừa làm, vừa tung tẩy đi mấy nước, đi nước ngoài bằng tiền của dân cứ như đi chợ mà vẫn “phổ cập” được đến mấy cấp. Không biết học lúc nào. Tài thật. có nhẽ học dọc đường chăng? Nhưng cũng có người đâu có cần học. Thay cho học thật, họ lại dùng những tấm bằng giả.
Những năm gần đây, việc mua bán bằng giả đã trở thành một vấn đề nhức nhối, dẫn đến sự lung tung, phật lòng tin vì thật giả lộn lạo, chẳng còn biết đâu mà lần. Và rồi gần đây toé loe ra, qua các dụng cụ truyền thông, người ta chẳng thể ngờ được rằng, một trong những điểm “sản xuất” bằng giả lại là một quán trọ sinh viên. Chủ nhân của những tấm bằng giả đó lại là mấy anh chàng học sinh tỉnh lẻ. Đủ các loại bằng được “sản xuất” thủ công. Vậy mà rất tinh vi và kỹ xảo. Giá cũng đâu có đắt, để ai cũng có thể mua được. Không biết bao nhiêu những tấm bằng “ma” với giá bình dân như thế đã tung ra ngoài đời sống từng lớp. Người thật, bằng giả. Rồi lại còn cái nạn người giả mà bằng thật. Con số này cũng không phải ít.
Tất nhiên, cái nạn “bằng thật người giả” này, nếu chỉ là các “ông cử”, “bà cử”, các “chuyên gia” của các chuyên ngành ở trong khối cơ quan nhà nước, các công ty, xí nghiệp thì sự tác hại còn âm ỷ kéo dài, không dễ mà thấy ngay được. Nhưng những người giả có bằng thật lại điều khiển xe pháo trong ngành vận chuyển liên lạc thì ta có thể thấy ngay và phải trả giá nhỡn tiền. Mà giá đắt. Vì đó là những mạng người vô tội. Trong số những người chết oan ấy, có bao lăm tinh hoa của dân tộc và cả nhân loại, như thi sĩ Xuân Quỳnh, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ, nhà toán học, Viện sĩ Nguyễn Văn Đạo, nhà khoa học lừng danh thế giới Seymour Papert, người yêu nguyện sang giúp ta giải bài toán liên lạc, nhưng bài toán còn chưa kịp giải, ông đã bị tai nạn ngay khi đang đi bộ qua đường.
Ngày nào cũng có hàng trăm vụ tai nạn giao thông thảm khốc. Nhiều chiếc xe đã trở nên hung thần vì cán chết đến cả chục người một lúc. Có người dừng xe đứng chờ đèn đỏ, có người ngồi chơi trên hạ, có người không tham gia giao thông, đang nằm nghỉ trong chính căn nhà riêng ấm áp của mình, mà rồi cũng bị chết vì... tai nạn giao thông. Có xe tải bỗng chốc hóa hung thần đường phố, lao lên cả lề đường, nghiến nát nhiều xe máy, xe con, húc đổ luôn cả bức tường của một căn nhà bên đường, rồi mới chịu dừng lại vì bị kẹt trong cả một đống đổ nát. Thật khó có thể mường tượng nổi những cảnh tượng đau thương như thế. Trông hiện trường chẳng khác gì khu phố vừa qua trận bom B52. Có thi bằng A1 rất nhiều nguyên cớ dẫn đến những cuộc tai nạn thảm khốc, nhưng một trong những nguyên cớ cơ bản vẫn là do người điều khiển phương tiện không có đủ khả năng tối thiểu. Việc cấp bằng, bán bằng cho những người như thế có thể xem như một tội ác. Chừng nào còn tệ bạc mua bằng, bán bằng hoặc vô trách nhiệm trong việc cấp bằng thì đừng bao giờ hy vọng chúng ta có thể tránh được những tai nạn tàn khốc. Và những tai nạn ấy không phải chỉ diễn ra trong lĩnh vực liên lạc!
nhà thơ TRẦN ĐĂNG KHOA
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét