Thuốc dùng để hạ sốt bây chừ rất phong phú, đa dạng, dễ kiếm, dễ sử dụng nhưng đối tượng người dùng cũng khôn cùng phức tạp. Điều quan yếu là dùng thuốc sao cho đúng và an toàn, đạt hiệu quả chữa bệnh tối ưu... Trên thực tại vẫn gặp nhiều trường hợp bị ngộ độc thuốc do việc tự ý dùng thuốc chưa đúng của người dân.
Tâm lý dùng cho chắc
Nhà bên có cháu nhỏ mới 5 tháng tuổi, vừa đi tiêm phòng vaccin về cháu hâm hấp sốt. Đây cũng là phản ứng rất thông thường của thân. Nhưng vì quá lo âu nên khi cặp nhiệt độ cho con thấy 37,5 o C, chị Thúy (mẹ của cháu) vội cho con dùng ngay thuốc hạ sốt để ngăn chặn sốt có thể tăng cao.
Chị cho rằng, sốt nhẹ thì dùng phương án nhẹ nhất là dán cao. Bởi theo chị dùng thuốc viên thì phải sốt nặng hơn, trên 38 o C và thuốc đạn là nặng nhất (39 - 40 o C). Nếu con sốt cao trên 38 o C thì chị sẽ cho uống thuốc hoặc viên đạn nhét hậu môn.
Qua đó có thể thấy rằng nhiều người dùng thuốc hạ sốt mà chưa hiểu về bản chất của sốt và công dụng của các loại thuốc.
Chườm mát phối hợp với thuốc hạ sốt khi trẻ bị sốt cao.
sự thực như thế nào?
Sự thật là các thuốc hạ sốt đều có chung hoạt chất giống nhau, chúng chỉ khác nhau ở dạng bào chế. bây giờ, có hai loại thuốc hạ sốt cơ bản thường nhật là acetaminophen (paracetamol) và axít acetylsalicylic (aspirin). Các loại thuốc khác như bạc hà chỉ tạo ra cảm giác lạnh, hydrogel chỉ là dạng tinh thể ngậm nước (như trong miếng dán lạnh) không phải là thuốc hạ sốt. Các thuốc chỉ khác nhau ở dạng bào chế là thuốc dạng viên nén, viên sủi, dạng viên đạn nhét lỗ đít, dạng gel bôi, dạng bột trong gói và dạng cao dán.
ý kiến của chị Thúy sai thứ nhất về phản ứng sốt. Thực ra sốt là một phản ứng cấp tính của hệ miễn nhiễm, tạo ra các chất trung gian hóa học của viêm, mà người ta cho rằng, các chất này chịu nghĩa vụ tạo ra sốt bao gồm: các prostagladin, các cytokin và intereukin. Những chất trung gian này là chất làm sai lạc nhận cảm của hệ dưới đồi về thân nhiệt. đúng ra thân đang ở nhiệt độ bình thường thì chúng lại cảm nhận là nhiệt độ thấp và tăng tốc tạo ra phản ứng sinh nhiệt nhằm nâng nhiệt thân thể lên. tức tốc, thân thể sốt cao. Nhưng ngoài tác dụng không có lợi là gây ra sốt, các chất trung gian này rất bổ ích về mặt miễn dịch. Chúng là các chất hóa ứng động (cuộn) bạch cầu hiệu quả. Chúng lôi cuốn và quyến rũ bạch cầu (các tế bào có thẩm quyền miễn dịch) đến vị thi bằng A1 trí nhiễm khuẩn và thực hiện phản ứng. Hoạt động này như là một quá trình tập tành cho hệ miễn nhiễm khỏe thêm. thành ra, khi trẻ sốt không cao, bạn không cần phải can thiệp gì. Bạn cần để cho thân thể tập chiến đấu với các phản ứng sinh học bất lợi. Có thể nói rằng, trong trường hợp trên, phản ứng sốt nhẹ sẽ tập cho cơ thể bé khả năng chống đỡ. Nếu dùng ngay khi nhiệt độ mới tăng nhẹ lên như trên, thực không thu được lợi ích lớn.
sai trái thứ hai ở Quan điểm chọn thuốc. Thuốc nặng nhẹ khác nhau ở liều của thuốc chứ không ở dạng bào chế. ý kiến cho rằng thuốc dán thì nhẹ hơn thuốc viên, thuốc viên thì không mạnh bằng thuốc đạn là phi thực tại. Dù là thuốc dán, thuốc viên, thuốc bột hay thuốc viên đạn thì chúng đều được bào chế dưới công nghệ sao cho chất chính (là thuốc hạ sốt) có thể ngấm dễ dàng và đi vào cơ thể. Chất thuốc từ miếng dán sẽ ngấm qua da và vào trực tiếp hệ thần kinh. Thuốc đạn và thuốc viên sẽ đi qua thành ruột, vào máu rồi cũng lên hệ thần kinh. Khả năng hạ sốt hoàn toàn phụ thuộc vào lượng thuốc tồn trong máu chứ không phụ thuộc vào việc bạn chọn miếng dán hay gói bột, gel bôi.
Dùng cho đúng
Vậy dùng đúng thuốc hạ sốt thế nào cho đúng để vừa tránh được những tai biến do thuốc gây ra và đạt được hiệu quả.
Thứ nhất, dùng đúng thời điểm: Bạn chỉ nên dùng khi em bé có nhiệt độ sốt cao từ 38,5 o C trở lên. Từ 37,1 o C - 38,4 o C là chừng độ sốt nhẹ, an toàn với trẻ và mang tính kích thích miễn nhiễm.
Thứ hai, dùng đúng loại thuốc: Bé bị trớ thì dùng thuốc cao dán, thuốc viên đạn. Bé bị ỉa chảy thì dùng thuốc cao dán và thuốc uống. Nếu bé có phát ban ở da thì không dùng miếng dán hạ sốt.
Thứ ba, dùng đúng liều: Không nên dùng quá 2.000mg/ngày (4 viên 500mg) với người lớn và 1.000mg/ngày (4 gói 250mg) với trẻ mỏ. Khi dùng cho trẻ nít phải tính tình liều lượng (hoặc theo sự chỉ định cụ thể của thầy thuốc hoặc là phải xem theo cân nặng trong chỉ dẫn dùng thuốc để tính liều).
Thứ tư, kết hợp đúng cách: trước tiên, nên hạ sốt bằng các biện pháp vật lý như chườm mát (nước từ 25 o C trở lên), lau nước mát. Sau đó nếu bé vẫn sốt thì cho uống thuốc hoặc phối hợp uống thuốc và lau mát. Nhớ là chỉ lau tối đa 3 lần trong cơn sốt. Lau lần 1 khô thì mới lau tiếp lần 2, lần 3.
BS. Nguyễn Thu Hiền
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét